130 landen steunen het plan van de G7 om multinationals eerlijker te belasten, meldde de OESO op 1 juli 2021. Er moet een wereldwijd minimumtarief van 15 procent op bedrijfswinsten komen om belastingontwijking wereldwijd te ontmoedigen.

Ook wanneer je de term ‘eerlijker belasten’ vervangt door het meer toepasselijke ‘zwaarder belasten’ lijkt het een goed plan om het op kunstmatige wijze met winsten schuiven binnen multinationals tegen te gaan.

Aandacht voor het fiscale vestigingsklimaat

Nederland heeft altijd veel aandacht gehad voor haar ‘fiscale vestigingsklimaat’: redenen voor buitenlandse bedrijven om in Nederland te investeren of buitenlandse investeringen via Nederland te structureren. De eerdergenoemde plannen waar 130 landen zich achter hebben geschaard, gaan de aantrekkelijkheid van Nederland in dat opzicht erg beperken. Dat gaat mogelijk ten koste van belastinginkomsten voor de staat en werkgelegenheid.

De vraag komt op of Nederland zichzelf hiermee in de voet schiet. Onze staatssecretaris Hans Vijlbrief gaf via Twitter aan volledig achter de plannen te staan net als een ‘overweldigend aantal landen’. In juni gaf hij desgevraagd bij Nieuwsuur aan niet bang te zijn dat multinationals gaan uitwijken naar andere landen. Die mogelijkheid hadden de multinationals volgens hem immers niet nu er zo veel landen meedoen.

Na de verklaring van de OESO en een overzicht van de instemmende landen kunnen wij die woorden wegen. Er zijn namelijk landen die de verklaring niet hebben ondertekend waaronder Ierland, Cyprus, Estland en Hongarije. Dat zijn vier EU landen die opzichtig afstand nemen van de plannen door zich van een instemmende verklaring te onthouden.

Multinationals willen zich houden aan wet- en regelgeving

De strategie van deze landen laat zich raden. Met name Ierland (maar in zekere mate ook Cyprus) heeft historisch net als Nederland altijd veel aandacht gehad voor het fiscale vestigingsklimaat. Als land met een kleine binnenlandse economie maar een goede (financiële) infrastructuur, een stabiel politiek klimaat en een aantrekkelijk fiscaal regime is Ierland altijd een directe concurrent geweest van Nederland op de shortlist van multinationals.

Die multinationals hebben er – uitzonderingen daargelaten – in het verleden bij herhaling blijk van gegeven zich te willen houden aan wet- en regelgeving. Voorbij die ondergrens lijkt de bereidheid om meer belasting te betalen dan strikt noodzakelijk echter bijzonder laag. Als de mogelijkheid zou bestaan de nieuwe plannen te omzeilen zonder de wet te overtreden, is de kans groot dat multinationals daar gebruik van zullen maken.

Er bestaat dus een kans dat Ierland straks verwordt tot een klein Gallisch dorpje, bevolkt met multinationals, dat zich kranig verzet tegen de Romeinen door zich iedere keer dat ze verschijnen aan de poort succesvol te verdedigen met het verweer dat ze zich nog steeds aan wet-
en regelgeving houden. Waarschijnlijk kijken ze elkaar dan aan en denken bij zichzelf: ‘rare jongens, die Romeinen’.